Zawroty głowy należą do jednych z najczęściej zgłaszanych dolegliwości neurologicznych, a zarazem jedną z trudniejszych do oceny, ponieważ to samo określenie pacjenci stosują do bardzo różnych wrażeń. Część z nich opisuje wirowanie otoczenia, inni raczej niepewność podczas chodzenia lub chwilowe uczucie oszołomienia. Rozpoznanie właściwej przyczyny zawrotów głowy wymaga w pierwszej kolejności precyzyjnego ustalenia, jak dokładnie objaw przebiega u danego pacjenta. W gabinecie neurologicznym Nmedis diagnostykę zawrotów głowy rozpoczynamy od szczegółowego wywiadu i badania neurologicznego. Jeżeli wynik badania wskazuje na zaburzenia układu przedsionkowego, wykonujemy dodatkowo testy przyłóżkowe oceniające równowagę. Skierowanie na dalsze badania, obrazowe lub laboratoryjne, następuje wyłącznie wtedy, gdy uzasadnia to obraz kliniczny.
Najczęstsze przyczyny zawrotów głowy
Zawroty głowy mogą mieć różne podłoża. Do częstszych przyczyn należą zaburzenia układu przedsionkowego, czyli części ucha wewnętrznego odpowiedzialnej za utrzymanie równowagi. Jedną z częstszych przyczyn są łagodne napadowe położeniowe zawroty głowy, w skrócie BPPV, w których krótkotrwałe napady pojawiają się podczas określonych ruchów głowy, na przykład przy odwracaniu się w łóżku czy odchylaniu głowy do tyłu.
Zawroty głowy mogą być również związane z:
- migreną, w tym migreną przedsionkową,
- zaburzeniami funkcjonowania ucha wewnętrznego,
- chorobami neurologicznymi w tym móżdżku,
- zaburzeniami krążenia,
- działaniem niektórych leków,
- zaburzeniami czucia głębokiego.
Rodzaje zawrotów głowy
Zawroty głowy czy zaburzenia równowagi?
Pacjenci używają określenia „zawroty głowy” dla wielu różnych dolegliwości. Może to być między innymi:
- uczucie wirowania otoczenia lub własnego ciała,
- wrażenie kołysania lub niestabilności,
- uczucie „chodzenia po miękkim podłożu”,
- trudność w utrzymaniu równowagi podczas chodzenia,
- uczucie oszołomienia lub „pustki w głowie”,
- niepewność podczas zmiany pozycji,
- nudności i wymioty towarzyszące zawrotom głowy.
Dokładne opisanie charakteru objawów, czasu ich trwania oraz sytuacji, w których się pojawiają, jest bardzo ważnym elementem diagnostyki.
Diagnostyka zawrotów głowy i zaburzeń równowagi u neurologa
Podstawą diagnostyki jest dokładny wywiad oraz badanie neurologiczne i ocena układu równowagi. Podczas konsultacji z neurologiem zwracamy uwagę między innymi na:
- charakter zawrotów lub poczucia niestabilności,
- czas trwania pojedynczych epizodów,
- częstotliwość występowania objawów,
- sytuacje wywołujące dolegliwości,
- zależność objawów od ruchów głowy i zmiany pozycji,
- obecność nudności i wymiotów,
- zaburzenia słuchu lub szumy uszne,
- bóle głowy i objawy migrenowe,
- zaburzenia widzenia,
- zaburzenia czucia,
- siły mięśniowej lub koordynacji.
W zależności od wyniku badania lekarz może zdecydować o potrzebie dalszej diagnostyki, na przykład badań obrazowych, laboratoryjnych lub konsultacji laryngologicznej. Sama liczba możliwych badań bywa dla pacjentów myląca, dlatego to właśnie wynik badania neurologicznego decyduje, które z nich są w danym przypadku rzeczywiście potrzebne.
Leczenie zawrotów głowy
Manewry diagnostyczne i repozycyjne
Jeżeli rozpoznanie BPPV zostanie potwierdzone, w wybranych przypadkach możliwe jest wykonanie manewru repozycyjnego, którego celem jest przywrócenie prawidłowego położenia kryształków w uchu wewnętrznym. Odpowiednio przeprowadzony manewr może przynieść szybką poprawę u pacjentów z tym typem zawrotów głowy.
Zawroty głowy związane z migreną
Migrena przedsionkowa może powodować napadowe zawroty głowy, zaburzenia równowagi, nadwrażliwość na ruch oraz nudności. Objawy mogą występować zarówno razem z bólem głowy, jak i niezależnie od niego. W takich przypadkach ważne jest prawidłowe rozpoznanie, ponieważ sposób leczenia może różnić się od postępowania stosowanego w chorobach ucha wewnętrznego.
Kiedy zawroty głowy wymagają pilnej pomocy?
Nagłe wystąpienie silnych zawrotów głowy połączonych z nowymi objawami neurologicznymi, takimi jak:
- nagłe osłabienie lub drętwienie kończyn,
- zaburzenia mowy,
- podwójne widzenie,
- nowe, znaczne zaburzenia chodu,
- nagła utrata słuchu,
- zaburzenia świadomości,
- wymaga pilnej oceny lekarskiej.
W przypadku nagłego wystąpienia takich objawów konieczne może być wykluczenie udaru mózgu i szybka diagnostyka w warunkach szpitalnych.
TITRATE Test – przygotuj się do wizyty z zawrotami głowy
Przed konsultacją możesz przygotować informacje dotyczące swoich zawrotów głowy. Pomocne jest określenie:
- Jak dokładnie odczuwasz zawroty,
- Jak długo trwa pojedynczy epizod,
- Jak często się pojawia,
- Czy objawy wywołuje obracanie głowy lub zmiana pozycji,
- Czy towarzyszą im nudności, ból głowy, zaburzenia widzenia lub słuchu,
- Czy objawy występują podczas chodzenia lub stania?
W Nmedis wykorzystujemy również pytania zawarte w teście TITRATE, które mogą pomóc w uporządkowaniu informacji dotyczących charakteru zawrotów głowy. W Nmedis sięgamy również po pytania z testu TITRATE, żeby jeszcze przed badaniem uporządkować to, co pacjent już wie o swoich zawrotach głowy. Dobrze przygotowany opis naprawdę skraca drogę do rozpoznania, czasem nawet o kilka wizyt.