Choroba Parkinsona jest przewlekłą, postępującą chorobą neurodegeneracyjną, która wpływa przede wszystkim na sprawność ruchową, ale może również powodować wiele objawów niezwiązanych bezpośrednio z ruchem. Drżenie rąk jest jednym z najbardziej znanych objawów choroby Parkinsona, jednak nie występuje u każdego pacjenta. Choroba może rozpoczynać się również od spowolnienia ruchowego, sztywności, zmiany chodu lub problemów z równowagą. Właśnie dlatego szybkie postawienie właściwego rozpoznania i wdrożenie leczenia dopasowanego do konkretnego pacjenta ma tak duże znaczenie dla dalszej jakości życia.
W Nmedis w Rzeszowie zapewniamy kompleksową opiekę neurologiczną nad pacjentami z chorobą Parkinsona. Od etapu diagnostyki i ustalenia rozpoznania po długoterminowe monitorowanie i dostosowywanie leczenia. Prowadzimy też nowoczesne terapie w ramach badań klinicznych, co daje części pacjentów dostęp do leczenia niedostępnego jeszcze w standardowej praktyce.
Przyczyny powstawania choroby Parkinsona
Bezpośrednią przyczyną choroby Parkinsona jest stopniowe obumieranie struktur - neuronów dopaminergicznych w obszarze mózgu zwanym istotą czarną. Komórki te produkują dopaminę, czyli neuroprzekaźnik, który steruje ruchami ciała. Kiedy poziom dopaminy drastycznie spada, pojawiają się zaburzenia ruchowe. Proces ten rozwija się powoli, zwykle latami, zanim jego skutki staną się na tyle widoczne, by skłonić pacjenta do wizyty u neurologa. Naukowcy wiążą rozwój choroby zarówno z czynnikami genetycznymi, jak i środowiskowymi, jednak u większości pacjentów nie udaje się wskazać jednej, pojedynczej przyczyny. To dlatego rozpoznanie stawia się nie na podstawie jednego badania, ale na podstawie całościowej oceny neurologicznej.
Jak rozpoznać pierwsze objawy Parkinsona?
Objawy choroby Parkinsona mogą rozwijać się stopniowo i początkowo być subtelne, dlatego łatwo przypisać je zmęczeniu albo naturalnemu procesowi starzenia zamiast konkretnej chorobie neurologicznej. Do najczęstszych objawów ruchowych należą:
- spowolnienie ruchowe,
- sztywność mięśni,
- drżenie spoczynkowe,
- pogorszenie sprawności manualnej,
- zmiana sposobu chodzenia,
- drobniejsze kroki,
- trudności z rozpoczęciem ruchu,
- problemy z równowagą.
Choroba nie ogranicza się jednak do sfery ruchowej. Wielu pacjentów doświadcza dodatkowo objawów pozaruchowych, które często pojawiają się wcześniej niż zaburzenia ruchu i przez długi czas nikt nie łączy ich z chorobą Parkinsona. Należą do nich:
- zaburzenia snu, zaparcia,
- zaburzenia węchu,
- zmęczenie,
- obniżenie nastroju,
- zaburzenia lękowe,
- zaburzenia funkcji poznawczych,
- zaburzenia autonomiczne.
Nie każdy pacjent doświadcza wszystkich wymienionych objawów, a ich nasilenie może zmieniać się wraz z przebiegiem choroby, dlatego ocena zawsze powinna być indywidualna.
Diagnostyka Parkinsona w naszym gabinecie neurologicznym
Rozpoznanie choroby Parkinsona opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie i badaniu neurologicznym. Lekarz ocenia między innymi:
- szybkość i płynność wykonywania ruchów,
- napięcie mięśniowe,
- obecność drżenia,
- sposób chodzenia,
- postawę ciała,
- równowagę i koordynację,
- reakcję na leczenie dopaminergiczne,
- występowanie objawów pozaruchowych.
W wybranych sytuacjach konieczne może być wykonanie dodatkowych badań w celu wykluczenia innych przyczyn występujących objawów. Prowadzimy też diagnostykę różnicową celem znalezienia innych przyczyn objawów parkinsonowskich.
W wybranych sytuacjach konieczne może być wykonanie dodatkowych badań w celu wykluczenia innych przyczyn występujących objawów. Prowadzimy też diagnostykę różnicową celem znalezienia innych przyczyn objawów parkinsonowskich, ponieważ podobny obraz kliniczny mogą dawać na przykład parkinsonizm polekowy, naczyniowy czy atypowe zespoły parkinsonowskie, a każdy z nich wymaga innego podejścia terapeutycznego.
Indywidualny plan leczenia choroby Parkinsona
Pod uwagę bierzemy między innymi wiek pacjenta, nasilenie objawów, wpływ choroby na codzienne funkcjonowanie, choroby współistniejące, inne stosowane leki oraz dotychczasową odpowiedź na leczenie. W zależności od sytuacji klinicznej stosuje się między innymi lewodopę, agonistów dopaminy oraz inhibitory MAO-B. Celem leczenia jest przede wszystkim poprawa sprawności i jakości życia oraz ograniczenie wpływu objawów na codzienne funkcjonowanie. Leczenie powinno być regularnie oceniane i modyfikowane wraz ze zmianą potrzeb pacjenta.
Okresy ON i OFF oraz wahania sprawności
Wraz z czasem trwania choroby u części pacjentów mogą pojawić się wahania działania leków. Pacjent może obserwować okresy, w których leczenie działa dobrze i sprawność jest większa – tzw. okres ON – oraz okresy pogorszenia sprawności, czyli OFF. Mogą również pojawić się dyskinezy, czyli mimowolne ruchy związane z leczeniem dopaminergicznym. Dokładne monitorowanie tych objawów pomaga lekarzowi odpowiednio dostosować leczenie.
Dzienniczek Hausera
Dzienniczek Hausera może pomóc w ocenie funkcjonowania pacjenta w ciągu dnia oraz występowania okresów ON i OFF. Regularne zapisywanie godzin przyjmowania leków oraz zmian sprawności może dostarczyć lekarzowi ważnych informacji podczas wizyty kontrolnej. Zachęcamy pacjentów do prowadzenia dzienniczka i przynoszenia go na konsultacje. W praktyce warto notować godzinę przyjęcia każdej dawki leku, moment pojawienia się pogorszenia sprawności oraz jego przybliżony czas trwania, a także obecność mimowolnych ruchów, jeśli występują. Nawet kilka dni takich zapisków przed wizytą kontrolną daje lekarzowi obraz, którego nie da się odtworzyć na podstawie samej rozmowy, ponieważ pacjent rzadko pamięta dokładnie, o której godzinie i jak często wracały objawy w ciągu poprzedzającego tygodnia.
Nowoczesne możliwości leczenia i badania kliniczne w chorobie Parkinsona w Rzeszowie
W gabinecie neurologicznym Nmedis w Rzeszowie zapewniamy Pacjentom z chorobą Parkinsona kompleksową opiekę neurologiczną, obejmującą diagnostykę, ocenę nasilenia objawów oraz indywidualne planowanie i monitorowanie leczenia. W wybranych przypadkach Pacjenci mogą również mieć możliwość udziału w badaniach klinicznych nad nowoczesnymi metodami leczenia choroby Parkinsona. Aktualnie w naszym ośrodku prowadzona jest rekrutacja do badania III fazy skierowanego do Pacjentów we wczesnym stadium choroby. Udział w badaniu jest możliwy po spełnieniu określonych kryteriów kwalifikacji. Zapraszamy do zapoznania się z aktualnie prowadzonymi badaniami klinicznymi oraz informacjami dotyczącymi możliwości udziału.