Powstawanie choroby Alzheimera

Choroba Alzheimera jest najczęstszą przyczyną otępienia (demencji) u osób starszych i należy do chorób neurodegeneracyjnych.

Jej istotą jest postępujące uszkodzenie i utrata neuronów w mózgu, co prowadzi do pogorszenia pamięci, zmiany osobowości, trudności w komunikacji oraz zdolności do samodzielnego funkcjonowania.

Kluczową rolę w patogenezie choroby Alzheimera odgrywa nieprawidłowe odkładanie się białka beta-amyloidu (Aβ) w mózgu, który twarzy blaszki amyloidowe. Blaszki amyloidowe odkladają się między neuronami co prowadzi do zaburzenia komunikacji między neuronami i uszkodzenia komórek nerwowych. Drugim kluczowym elementem patogenezy jest nieprawidłowe białko tau prowadzące do powstawania splątków neurofibrylarnych wewnątrz neuronów, prowadząc do ich uszkodzenia i śmierci.

Formy choroby Alzheimera

Wyróżnia się dwie główne formy choroby Alzheimera: postać rodzinna (wczesna), występuje rzadko i jest związana z mutacjami w genach APP, PSEN1, PSEN2. Mutacje te prowadzą do zwiększonej produkcji beta-amyloidu. Drugą postacią (najczęstszą) jest postać sporadyczna, której najważniejszym czynnikiem genetycznym ryzyka jest allel APOE ε4. Obecność tego wariantu zwiększa ryzyko choroby, przyspiesza odkładanie amyloidu.

Postępująca utrata neuronów prowadzi do zaniku mózgu (atrofii) widocznej w badaniach neuroobrazowych takich jak rezonans magnetyczny.

W chorobie Alzheimera dochodzi do zaburzeń w układach neuroprzekaźnikowych, szczególnie w układzie cholinergicznym prowadząc do zmniejszenie ilości acetylocholiny.

Nagromadzenie amyloidu aktywuje komórki układu odpornościowego mózgu mikroglej i astrocyty, które wydzielają cytokiny zapalne i wolne rodniki, co prowadzi do nasilenia uszkodzeń neuronów, dalszego odkładania amyloidu i postępu choroby.

Choroba Alzheimera jest wynikiem złożonych procesów neurodegeneracyjnych, w których kluczową rolę odgrywają:

•         odkładanie beta-amyloidu w postaci blaszek amyloidowych,
•         powstawanie splątków neurofibrylarnych z białka tau,
•         utrata neuronów i synaps,
•         przewlekły stan zapalny w mózgu,
•         zaburzenia neuroprzekaźnictwa cholinergicznego.

Procesy te prowadzą do postępującego uszkodzenia struktur mózgowych odpowiedzialnych za pamięć, myślenie i zachowanie, co objawia się klinicznie narastającym otępieniem.